Kalendarz ciąży to dziennik pomagajÄ…cy kobiecie przygotować siÄ™ do nowej roli. Na wiÄ™kszoÅ›ci stron internetowych można znaleźć takie kalendarze, które w cyklach miesiÄ™cznych, tygodniowych lub nawet dziennych opisujÄ…, co dzieje siÄ™ z organizmem kobiety i jak rozwija siÄ™ dziecko. CzÄ™sto towarzyszÄ… im porady na temat zdrowia w ciąży, niezbÄ™dnych badaÅ„, niepokojÄ…cych objawów. Pod koniec można znaleźć porady dotyczÄ…ce wyboru pieluszek, kosmetyków, karmienia piersiÄ…, mieszanek, butelek, lakatorów.
Jak wÅ‚aÅ›ciwie liczy siÄ™ ciążę? Jej poczÄ…tek to pierwszy dzieÅ„ ostatniej miesiÄ…czki, jednak zazwyczaj kobieta potwierdza ciążę w okolicach czwartego-szóstego tygodnia. Jest to już wiÄ™c poÅ‚owa pierwszego trymestru (liczy siÄ™ go do trzynastego tygodnia). CaÅ‚a ciąża trwa czterdzieÅ›ci tygodni (plus-minus), co odpowiada dziewiÄ™ciu miesiÄ…com lub trzem trymestrom. Za donoszonÄ… ciążę (caÅ‚kowicie bezpieczny poród) uważa siÄ™ ciążę po 38 tygodniu, za przenoszonÄ… - po 42 tygodniu.

LiczÄ…c ciążę wedÅ‚ug trymestrów i miesiÄ™cy, sprawÄ™ mamy prostÄ… - na każdy trymestr przypadajÄ… po trzy miesiÄ…ce. TroszkÄ™ wiÄ™cej liczenia mamy z miesiÄ…cami i tygodniami.

• I trymestr trwa od pierwszego dnia ostatniej miesiÄ…czki do 13 tygodnia ciąży,

• II trymestr trwa od 14 do 26 tygodnia ciąży,

• III trymestr - od 27 tygodnia ciąży do czasu porodu czyli okoÅ‚o 40 tygodnia ciąży

Jeśli chodzi o miesiące i tygodnie, podział wygląda następująco:

• 1 miesiÄ…c ciąży trwa od 0 do 4 tygodnia ciąży,

• 2 miesiÄ…c ciąży trwa od 5 do 9 tygodnia ciąży,

• 3 miesiÄ…c ciąży trwa od 10 do 13 tygodnia ciąży,

• 4 miesiÄ…c ciąży trwa od 14 do 18 tygodnia ciąży,

• 5 miesiÄ…c ciąży trwa od 19 do 22 tygodnia ciąży,

• 6 miesiÄ…c ciąży trwa od 23 do 26 tygodnia ciąży,

• 7 miesiÄ…c ciąży trwa od 27 do 31 tygodnia ciąży,

• 8 miesiÄ…c ciąży trwa od 32 do 36 tygodnia ciąży,

• 9 miesiÄ…c ciąży trwa od 37 do 40 tygodnia ciąży.

Wydaje siÄ™ to wystarczajÄ…co dÅ‚ugo, żeby móc solidnie siÄ™ przygotować na nadejÅ›cie dziecka.
Kalendarz ciąży można jednak zastosować nie tylko do monitorowania rozwoju dziecka czy spodziewanych dolegliwoÅ›ci ciążowych. Kalendarz pomaga również rozplanować zajÄ™cia w szkole rodzenia i rozÅ‚ożyć zakupy na raty - część rzeczy, np ubranka, pieluszki, kosmetyki można zakupić wczeÅ›niej, a duże zakupy - fotelik samochodowy, wózek - odÅ‚ożyć na później.
Zajęcia w szkole rodzenia najlepiej odbyć miedzy 6-8 miesiącem ciąży, na ćwiczenia można zapisać sie zazwyczaj po ukończeniu 16 tygodnia. Większość prowadzących wymaga zaświadczenia od lekarza, że nie ma przeciwwskazań do ćwiczeń.

Idealnie byÅ‚oby spotykać siÄ™ z lekarzem co miesiÄ…c, wykonujÄ…c przed wizytÄ… badania krwi i moczu. Pozwala to na dokÅ‚adne monitorowanie zdrowia kobiety, a co za tym idzie, również zdrowia dziecka. Badania USG standardowo wykonuje siÄ™ raz na trymestr - pierwsze, które potwierdza ciążę i pozwala na wstÄ™pne zanalizowanie zdrowia dziecka. Ma też na celu sprawdzenie nastÄ™pujÄ…cych rzeczy:

• uwidocznienie i lokalizacja jaja pÅ‚odowego

• ocena wieku ciążowego (GS, CRL)

• ocena liczby zarodków, kosmówek i owodni

• uwidocznienie czynnoÅ›ci serca pÅ‚odu

Jeśli pierwsze USG wykonywane jest po 11 tygodniu, możliwe jest też sprawdzenie wydolności serca, wstępne oszacowanie możliwych wad.

Drugie - tak zwane USG poÅ‚ówkowe - wykonuje siÄ™ zazwyczaj miÄ™dzy 18 a 22 tygodniem ciąży. To badanie dokÅ‚adnie okreÅ›la parametry dziecka, pozwala wykluczyć wady, sprawdza serce - jego wydajność, sprawdza pozostaÅ‚e narzÄ…dy wewnÄ™trzne - żoÅ‚Ä…dek, pÄ™cherz moczowy, nerki. W trakcie tego badania zazwyczaj udaje siÄ™ ustalić pÅ‚eć dziecka.

Ostatnie USG sprawdza przede wszystkim ułożenie i wielkość dziecka przed porodem. Duża waga oraz nieprawidłowe ułożenie to częste wskazania do cesarskiego cięcia.

Pod koniec ciąży do kompletu badań włączone zostanie badanie KTG (badanie kardiotokograficzne) - jest to zapis częstości pracy serca płodu przy jednoczesnym zapisie czynności skurczowej mięśnia macicy, monitorowanych za pomocą specjalnych urządzeń elektronicznych. W skład badania wchodzi:

• Kardiografia – ciÄ…gÅ‚a rejestracja czynnoÅ›ci serca pÅ‚odu.

• Tokografia – rejestracja czynnoÅ›ci skurczowej macicy, która odbywa siÄ™ przy pomocy czujnika zewnÄ™trznego umieszczonego na dnie macicy.

Lekarz bÄ™dzie też sprawdzaÅ‚ stopieÅ„ rozwarcia szyjki. Wizyty bÄ™dÄ… też czÄ™stsze, niektórzy lekarze umawiajÄ… siÄ™ z pacjentkami nawet co tydzieÅ„.

JeÅ›li chodzi o rozwój dziecka, to przebiega on nastÄ™pujÄ…co. Do 8 tygodnia dziecko nazywane jest embrionem. W tym czasie ksztaÅ‚tuje siÄ™ ukÅ‚ad nerwowy, powstaje i zaczyna bić serce, pojawiajÄ… siÄ™ zawiÄ…zki koÅ„czyn, wyÅ‚ania siÄ™ gÅ‚owa i rysy twarzy, ksztaÅ‚tujÄ… siÄ™ wszystkie gÅ‚ówne organy, zewnÄ™trzne narzÄ…dy pÅ‚ciowe sÄ… już obecne lecz trudno je jeszcze rozpoznać, dziecko zaczyna wykonywać pierwsze ruchy. Po 2 miesiÄ…cach w Å‚onie matki maluch liczy ok. 2,5 cm. WyksztaÅ‚ciÅ‚y siÄ™ już uszy i oczy a skóra wokóÅ‚ nich za jakiÅ› czas rozdzieli siÄ™, tworzÄ…c powieki. Serce bije regularnie, dostrzec można naczynia krwionoÅ›ne. Pod koniec pierwszego trymestru dziecko zaczyna poruszać siÄ™ w Å‚onie. Jego ruchy sÄ… jeszcze niewyczuwalne, ale już niedÅ‚ugo mama bÄ™dzie wiedziaÅ‚a, kiedy maluch siÄ™ wierci. Rozwinęły siÄ™ też wszystkie narzÄ…dy wewnÄ™trzne, które teraz bÄ™dÄ… rosÅ‚y wraz z dzieckiem. Okres ich wytwarzania jest szczególnie ważny, dlatego mama powinna unikać leków i używek zwÅ‚aszcza w pierwszym trymestrze. ZakoÅ„czenie pierwszego trymestru to dla wielu mam zakoÅ„czenie obaw o donoszenie ciąży, znacznie zmniejsza siÄ™ ryzyko poronienia.

W okolicach 20 tygodnia dziecko zaczyna sÅ‚yszeć, potrafi zaciskać pięści, ssać kciuk, dziaÅ‚a jego serce. Nie dziaÅ‚ajÄ…, choć sÄ… wyksztaÅ‚cone, pÅ‚uca. Dziecko urodzone w piÄ…tym miesiÄ…cu nie byÅ‚oby jeszcze zdolne do przeżycia. W szóstym miesiÄ…cu staje siÄ™ miniaturowym czÅ‚owieczkiem o proporcjach ciaÅ‚a zbliżonych do proporcji po urodzeniu. Dziecko boi siÄ™ gÅ‚oÅ›nych dźwiÄ™ków, dlatego lepiej wybierać siÄ™ do kina na spokojne filmy. Podobno zapamiÄ™tuje też muzykÄ™ z kresu ciąży i reaguje na niÄ… po urodzeniu. Mama coraz wyraźniej czuje dziecko, jego kopniaki mogÄ… być czasem bolesne. Powoli mogÄ… siÄ™ też pojawiać pierwsze skurcze - to macica trenuje swoje mięśnie przed porodem. 

W siódmym miesiÄ…cu dziecko mogÅ‚oby już być zdolne do przeżycia. Jego mózg może już kierować rytmicznymi ruchami oddechowymi, kontrolować ruchy poÅ‚ykania i regulować temperaturÄ™ ciaÅ‚a. Konieczne jest podawanie tlenu do niedojrzaÅ‚ych pÄ™cherzyków pÅ‚ucnych. Ostatni trymestr to przede wszystkim rozwój pÅ‚uc dziecka oraz wytwarzanie siÄ™ warstwy tÅ‚uszczu pod skórÄ…. Dziecko roÅ›nie, ma coraz mniej miejsca i jest coraz mniej ruchliwe. CaÅ‚kowita dÅ‚ugość dziecka waha siÄ™ zazwyczaj od 48-51 cm, a waga urodzeniowa wynosi od 2,7 do 3,6 kg. SÄ… to wartoÅ›ci przybliżone, dzieci sÄ… czasem dÅ‚uższe i szczuplejsze, a czasem mniejsze i pulchniejsze, co wiÄ™cej, niemożliwe jest ustalenie dokÅ‚adnej wagi przed urodzeniem dziecka. Lekarz dokonuje obliczeÅ„ na podstawie wymiarów odczytanych w trakcie USG, a te sÄ… zawsze orientacyjne. Na 10-14 dni przed porodem macica obniża siÄ™. Ta zmiana pozycji pÅ‚odu odczuwana jest przez matkÄ™ zwykle jako ulga. Oddychanie staje siÄ™ Å‚atwiejsze dziÄ™ki zmniejszeniu ucisku na przeponÄ™ i pÅ‚uca. Od tego momentu pozostaje już tylko czekać na skurcze, upewnić siÄ™, że ma siÄ™ spakowane wszystkie niezbÄ™dne rzeczy dla dziecka i mamy.

Dorota Barańska